Reis Marokko 2008

Zo 13 juli: vlucht Brussel - Casablanca

Vandaag is de grote dag aangebroken, voor onze kinderen de eerste reis met het vliegtuig. Eerst met de trein tot aan Zaventem, en dan vol spanning afwachten hoe het er in Zaventem allemaal zal uitzien… hun geduld wordt op de proef gesteld. Maar het is meteen raak en voor de kinderen is de vliegtuighaven al één groot pretpark ! Roltrappen, inchecken, veiligheidscontroles, loopbanden, … ze vinden het allemaal spannend  zodat voor hen wachten zelfs leuk is ! 

Tijdens de transit in Madrid herbegint ditzelfde pretparkgevoel… zelfs de uurtjes vertraging lijken hen niet erg.

We komen met enige vertraging aan in de luchthaven van Casablanca. Op de luchthaven zijn we vliegensvlug door de paspoortcontrole – onze eerste stempel is binnen – het wachten op de bagage duurt wat langer.

De taxichauffeur vinden we vlug, en hij brengt ons naar z’n wagen : een oude Mercedes van minstens 20 jaar oud, alles hangt nogal rommelig aan elkaar. Zo zouden we er nog heel veel zien! We houden even ons hart vast, zo’n roekeloze chauffeur … gelukkig is er niet veel verkeer. We belanden toch veilig in ons hotel, na wat administratie vallen we snel in slaap.

Ma 14 juli: Casablance - Fez

Hassan II Moskee

Na ons eerste Marokkaanse ontbijt nemen we meteen een taxi richting Hassan II Moskee, een verplicht bezoekje bij een stop in Casablanca. De moskee is indrukwekkend : zowel vanbinnen als vanbuiten : prachtig gedecoreerd …de rondleiding wat oppervlakkig, maar voor de kinderen is dat oké. 

Na een heerlijk middagmaal trekken we richting station om de trein richting Fez te nemen. Een helse drukte, we kopen onze (2^e klas) tickets, voor de snelle trein richting Fez. De trein richting Fez komt eraan… een half uur te vroeg, wij zijn even aan het twijfelen, in alle chaos, geroep, geduw, getrek … stappen we toch op de trein. Aanvankelijk blijkt geen plaatsje te vinden, maar eenmaal goed vertrokken blijkt de massa toch uiteen te dijen en vinden we een plaatsje. Blijkt algauw dat we een trein te vroeg genomen hebben, en in alle kleine stationnetjes wordt een halt genomen… de rit duurt uiteindelijk 4½ uur… toch wel vermoeiend. Aangenaam was wel dat Marokkanen graag een praatje maken met hun medereizigers. Laat zeker niet na om koekjes of fruit uit te delen in de treincoupé.

De aankomst in Fez is nog chaotischer, heel wat mensen worden opgewacht, overal ronselen mannen toeristen voor hotels en taxi’s. Na wat onderhandelen hebben we een taxi (50dh) die ons naar het hotel brengt.  Hier brengt het zwembad ons wat verfrissing. Na een frisse duik laten we ons meeslepen met de massa door de soek, de oude medina om vervolgens in één van de vele restaurantjes ons een Marokkaans menu te laten voorschotelen… lekker maar niet overtuigend, het uitzicht daarentegen is wel de moeite waard. Van op het dakterras kunnen we de menigte gadeslaan en luisteren naar het gezang van de muezzin...

Di 15 jul: Fez

Na een ontbijt bezoeken we de oude medina met een gids. Die brengt ons langs allerhande ambachtslui (wevers,…) bij een kruidenier, bakker, slagers, kleedmakers. Het is een wirwar van kleine steegjes waar de ezel het transportmiddel bij uitstek is. We nemen een kijkje door de poort van verschillende mooi gedecoreerde moskeeën en bezoeken een oude Koranschool : allemaal pareltjes van islamarchitectuur. 

leerlooierswijk

We wandelen verder tot aan de indrukwekkende leerlooierwijk. Van op het terras van een winkel kunnen we de wereldbefaamde wijk gadeslaan, mannen die met dierenhuiden heen en weer lopen, in de bekkens laten bezinken en er zelf ook instaan, huiden uitspoelen, schrapen,... Na een interessante uitleg krijgen we een verplichte rondleiding doorheen de winkel, veel mooie spullen hier, maar we laten ons niet verleiden iets te kopen. Later nog worden Anke’s handen versierd met henna … wat is ze nu trots!

In de avond maken we een wandeling langs het marktplein nabij Bab El-Mahrouk tot aan Fes el-J’did, wat een gezellige drukte… we proeven zelfs ter plaatse gemaakte chips mmm… lekker!!

Woe 16 juli: Fez

Tweede dag in Fez, we wandelen nu naar de oude Joodse wijk, de kledingsoek is niet zo mooi, maar eens we de drukke straat verlaten voor de kleine zijsteegjes, komen we op een groente-fruit-vlees soek waar we toch even onwennig worden. Alle vrouwen komen hier inkopen doen, geen toerist te bespeuren, alleen smalle steegjes waar we met veel moeite door kunnen en veel kijkende gezichtjes...
De kinderen schrikken even bij het zien van het slachten van een kip. We bezoeken tevens een eeuwenoude Synagoge. In de namiddag terug even het zwembad in, ‘s avonds kiezen we terug ons eerste restaurantje, met uitzicht op de prachtig verlichte Bab el-Badou en de vele minaretten van de stad.

Do 17 juli: Fez - Midelt

Vandaag vertrekken we richting Midelt. Het ophalen van de huurwagen verloopt heel vlot, de bagage vindt vlot zijn plaatsje, en de kinderen vinden de huurauto wel ’cool’. Gezien het eerste slachtoffer van de toerista stoppen we onderweg niet veel. Onderweg zien we overal het gebergte verschijnen, nomadententen nabij kuddes geiten en schapen.
In Midelt aangekomen genieten we van het interieur van onze Kashba. Het water in het zwembad is koud, er is teveel wind. We ontmoeten vier Belgen die Marokko per motor doorkruisen… en hebben een gezellige babbel - waarbij veel reisherinneringen worden opgehaald - bij het avondeten. 

Vrij 18 juli: Midelt - Merzouga

De weg naar Merzouga is lang maar de moeite waard: palmoases en  kashba's duiken op, berglandschappen doen ons denken aan een western, veel mensen steeds ergens onderweg, droogte afgewisseld met groene valleien. 

Tafilalet

’s Middags pauzeren we even in Azrou, we worden uitgenodigd voor de thee, maar we gaan er niet op in. Merzouga is nog een heel eindje rijden. De oase van Tafilalet is indrukwekkend : de huizen en dikwijls vervallen kashba's sieren het landschap.
We rijden voorbij de sneeuwgrens maar nu is het meer dan 35°C, het leven is hier hard. Met enige moeite – we worden steeds naar de verkeerde kant gestuurd - vinden we de juiste weg doorheen Rissani. Onderweg hebben we ons hotelletje al telefonisch gereserveerd. Na een kort stukje piste bereiken we ons hotelletje : maar wat een hitte... precies een haardroger die met volle kracht in ons gezicht blaast. Het zwembad brengt alweer de nodige afkoeling ... nu met Erg Chebbi als decor... Het is hier prachtig. De lucht ziet er dreigend uit, we zien een bruin getinte hemel van het opwaaiende zand. 

’s Avonds zien we een aantal groepjes op dromedarissen vertrekken voor een bivak in een nomadentent. Vanwege teveel wind kiezen wij voor een prachtige kamer met airco. ‘Avonds krijgen we een lekkere tajine voorgeschoteld. We gaan vroeg slapen want morgen valt er veel te beleven...

Za 19 juli: Merzouga

Erg Chebbi

’s Morgens  5.30u vertrekken we met de dromedarissen richting Erg Chebbi. Het is heerlijk koel (25°C) en met volle maan niet echt donker. Bij de zandduin aangekomen mogen we te voet verder de grote berg op, knap lastig maar toch wel niet te missen. De Sahara zoals in alle boeken te zien,daar staan wij nu middenin... prachtig genieten, ook al zien wij geen opkomende zon vanwege teveel wolken en nevel, hier blijven wij wel even mijmeren. Ook Anke en Kobe genieten... we rijden terug met onze dromedaris, de opgaande zon zorgt al voor stijgende temperaturen. 

Onze gidsen – 2 broers van 12 en 16 jaar oud - willen ons wat souvenirs verkopen en wij kopen een (achteraf gezien fake) minerale steen en een fossiel. In ons hotel krijgen we een heerlijk ontbijt, daarna nog een duik in het zwembad... en we verlaten ons hotelletje om verder te rijden richting Tineghir. De weg van Erfoud naar Tinedjad is terug prachtig : veel palmoases met kashba's, dorpjes, en alweer veel mensen ergens op weg. De weg is deels met zand bewaaid, we zijn nog steeds aan de rand van de woestijn, dan weer steenwoestijn en desolaat landschap. Net voor Tinedjad passeren we enkele musea, we stoppen er niet, maar lezen later in onze eigen teksten dat deze echt niet te missen zijn ...jammer

In Tineghir eten we een lekkere maaltijd bij een plaatselijk restaurantje en rijden we de Todrakloof in. We logeren in kashba Taborghite, alweer prachtig gelegen : tegen een bergflank en enkel te bereiken via een voetgangers-hangbruggetje. Vermoeid van de lange rit nemen we een duik in het prachtige zwembad. Daarna gaan we op verkenning door de prachtige palmentuin.

Overal zien we de irrigatiekanaaltjes die de landen bevloeien, hoe die dagelijks manueel worden gestuurd door een zijopening open of dicht te maken met keien of aarde. Hier worden allerhande groente en fruit gekweekt, we zien nog een aantal vrouwen aan het werk en maken enkele kiekjes...

Zo 20 juli: Todra kloof

In de voormiddag maken we opnieuw een wandeling doorheen de prachtige palmentuin, maar nu willen we tot aan de kloof wandelen, volgens de mensen van het hotel anderhalf uur stappen. Via een wirwar van kleine paadjes langs veldjes lopen we af en toe verdwaald, maar steeds is wel iemand die ons terug op het juiste pad helpt. Onderweg zien we veel vrouwen de was doen, op weg naar hun stukje land, kinderen spelen en vergezellen ons…

Na meer dan twee uur komen we in de kloof aan … maar wat een drukte !! Alle Marokkanen uit de omgeving komen hier verpozen. Na onze maaltijd zien de kinderen het niet zitten om verder te kloof in te wandelen … het is er ook superdruk, en heel heet, deze morgen was een prachtige wandeling en we beslissen dan maar om de taxi terug te nemen. Na enige discussie raken we het toch eens over de prijs en raken we snel terug bij ons hotel. Een plons in het zwembad, vroeg in bed... 

Ma 21 juli: Atlas filmstudio

Vandaag trekken we verder, richting Ouarzazate. Lang de prachtige weg van de 1000 kasbah’s, vallei van de Dades, Boumalme, El Kela M’Gouna, en Skoura. Hier eten we een heerlijke tajine (de beste van onze reis) en worden we hartelijk ontvangen door de uitbater die sedert kort ook een hotelletje heeft. Mooi ingericht, maar wij willen nog even verder rijden richting Ouarzazate.

Anke wil immers de studio’s van Atlas Coörporation bezoeken. Leuk voor de kinderen …We rijden verder richting Aït Benhaddou en vinden alweer zonder problemen vlug een plaatsje in het hotel. Nog vlug een plons in het zwembad, het wordt al snel te donker om de ksar nog te bezoeken … dat zal voor morgen zijn !

Di 22 juli: Ait Benhaddou - Marrakech

Zicht op Ait Benhaddou

Vroeg uit de veren want er valt alweer veel te doen vandaag. Na het ontbijt bezoeken we de prachtige Ksar, waar we zelfs uitgenodigd worden om een kijkje te nemen in het huis van de weinig overblijvende plaatselijke bevolking : we zien er hoe er brood gebakken wordt, dieren gehuisvest worden,  … jammer genoeg wel teveel winkels met opdringerige verkopers. Gelukkig zijn we er vroeg en vertrekken we al voor de bussen toeristen aankomen.

We rijden verder over de bergpas Tizi-n-Tichka langs de prachtige valleien en de vele bergdorpjes met veel te veel verkopers van mineralen. Prachtige rit!!  De temperatuur is er opvallend draaglijk. De kleuren van het landschappen wisselen, de kleuren van de dorpjes veranderen mee…

Op naar Marrakech! Zodra we de ring oprijden komt een motorrijder ons aanspreken bij het eerste kruispunt met lichten, en helpt ons op weg doorheen de smalle straatjes richting medina rijden. Na wat zoeken vinden we een parkeerplaatsje, en meteen een drager met kar om onze bagage een 10-tal minuten ver tot bij onze riad te brengen…. Pfff wat een hitte, wat een drukte, wat een overrompeling ?! Voorrang aan het gemotoriseerd verkeer, zelfs in de kleine steegjes ! Wat een verschil met de medina in Fès!
 

Maar gelukkig is onze Riad een oase van rust middenin de drukte van de soeks ! Eens de poort van de Riad betreden is alle drukte en lawaai verdwenen ! We worden verwelkomd met een lekkere thee. De huurwagen terugbrengen verloopt zonder problemen.

En dan het magische Djema-El-Fna plein : wat een hectische toestanden, gelukkig kunnen we alles rustig gadeslaan van op een terras van één van de vele restaurants… we drinken onze eerste geperste sinaasappelsap op het plein, kijken naar de slangenbezweerders, muziekmakers, goochelaars, waterdragers, henna-vrouwen … en naar de bonte mengeling van toeristen en Marokkanen …

Woe 23 juli: Marrakech

Vandaag trekken we de medina in, langs mooie winkeltjes, kunsthandelaars, antiekhandelaars, … veel moois, veel kitsch, een mengelmoes voor ieder wat wils … een gezellige drukte, alleen jammer van alle roekeloze scooters die ons telkens weer de stuipen op het lijf jagen … 

In de late namiddag maken we een rondje met een calèche, leuk voor de kinderen, en voor ons rustig rondkijken naar alle drukte. ’s Avonds eten we op het Djema-El-Fna plein aan één van de kleine standjes… alweer een geslaagde vakantiedag !

Do 24 juli: Marrakech

Ook vandaag slenteren we verder doorheen de eindeloze soeks met z’n immense drukte.

We bezoeken de prachtig gesculpteerde medersa Ben Youssef, het Djema-El-Fna-plein  en genieten ook van de rust en gezelligheid van onze riad. De kinderen plonsen even in het kleine zwembad. We bezoeken voor de eerste maal in Marokko een ijssalon : heerlijk en zoveel mooie gebakjes!!  ’s Avonds wat rugzakken herschikken voor onze driedaagse trektocht van de komende dagen. 

Vrij 25 juli: Marrakech - Setti-Fatma

Vandaag vroeg wakker worden want we worden verwacht in Setti-Fatma voor onze driedaagse trektocht. Na enige discussie vinden we een grand-taxi die ons wil brengen. (wij wat ongelukkiger over de prijs, 500DH, waarvan 100DH voor een ronselaar blijkt achteraf!) Gelukkig is de chauffeur van het voorzichtige type en raken we vlotjes tot in Setti-Fatma waar de asfaltweg eindigt en onze trektocht begint. Onze gids staat ons al op te wachten, we bekijken de kaart om de te volgen route te bespreken en de ezels worden geladen, we kopen nog wat water voor de komende dagen, en de tocht kan beginnen. We volgen eerst een hele tijd een piste, de drukte van Setti-Fatma ebt weg, de bergen worden nog onze enige reisgezel, we krijgen ons eerste middagmaal (salade van komkommer, tomaat, tonijn en brood) Een siësta onder de bomen om de hitte even te ontvluchten en dan verder op pad. We krijgen het gezelschap van Zhour, een vrouw uit Casablanca die dezelfde tocht wil maken. We trotseren het eerste onweer met gelukkig niet veel regen, de kinderen kunnen voor het eerst op hun muildier.
Na enige tijd verlaten we de piste en volgen we een ezelsroute. Het landschap wordt steeds mooier en we zien in de verte al enkele dorpjes. Op onze weg doorheen de dorpjes worden we vergezeld door tientallen kinderen, lachende vrouwen, … 

Vandaag eindigen we in Timichi, onze eerste gîte-d’étape … hier geen elektriciteit, geen luxe, enkel een douche met warm water voor de snelste en een toilet. De kinderen vinden dit best wel spannend. Kobe speelt wat voetbal met de kinderen uit het dorp. We krijgen een couscous opgediend, praten nog wat na bij een gaslamp, en gaan dan toch wel vroeg de dekens onder na deze heerlijke dag.

Zat 26 juli: Timichi - Tachedirt

Vandaag belooft de zwaarste dag te worden, zo’n 7 uur stappen en een pas van meer dan 3000m beklimmen. Kobe verkiest al gauw het gezelschap van z’n muildier, Anke wil echter stappen. We verlaten het dorpje en beginnen aan de klim. Vandaag weinig wolken, het zal dus heet worden. Gelukkig is er wat wind, en mindert de temperatuur naarmate we hogerop geraken.

Het middageten net voor de pas is in een prachtig kader, met een klein riviertje dat voor de nodige verfrissing zorgt. Eens we terug voldoende energie binnen krijgen kunnen we verder … de laatste loodjes wegen zwaar maar zonder al veel moeite komen we toch aan de pas. Hier zien we hoe het landschap wijzigt eens de pas voorbij. Andere kleuren, andere begroeiing, adembenemend, vooral met een helblauwe hemel … Nu alleen nog afdalen. Na een hele tijd komen we terug langs geïsoleerde dorpjes, veel kleurrijke vrouwen, kinderen, dieren … alweer ergens op weg... beladen met grote pakken gras, mee met een kudde dieren, … het leven lijkt hier niet gemakkelijk. In de winter immers totaal geïsoleerd vanwege de metershoge sneeuw. Mannen zijn hier niet veel te zien, zij trekken voor maanden weg naar de steden, op zoek naar een beter inkomen, de vrouwen zorgen ondertussen voor de kinderen en de dieren, en bewerken het land … Maar dit dorp heeft nog geluk : binnenkort komt hier  elektriciteit, er wordt een nieuwe weg aangelegd, en het aantal toeristen dat hier langskomt is talrijk, vanwege de nabijheid van de Toubkal en de Oukaïmiden. We overnachten in Tachedirt, opnieuw in een gîte d’étappe, nu een luxe-versie ten opzichte van vorige nacht. Er is een grote groep Engelse scholieren die een trektocht maken naar Oukaïmiden. 
’s Avonds maken we nog een wandeling in het dorp, ontmoeten we er kinderen, die een praatje slaan met Zhour : de kinderen kennen hun leeftijd niet, gaan niet naar school, … Tijdens onze maaltijd praten we nog na met Zhour en Mohammed, en Kobe heeft al vriendschap gesloten met z’n muildierdrijver, tevens onze kok …

Zo 27 juli: Tachedirt - Armoud

Alweer tijdig opstaan voor onze laatste dag stappen, we dalen verder af richting Imlil, eerst via een piste, verder terug via ezelspaden. Vandaag komen we veel meer toeristen tegen, allen vertrokken vanuit Imlil. Bij het naderen van Imlil nemen we de richting Armoud waar we een laatste nacht zullen verblijven in de plaatselijke gîte. We hebben zicht op de adembenemende Toubkal. Als we het dorpje verkennen zien we terug dezelfde taferelen : spelende kinderen, werkende vrouwen, kuddes dieren, … Ook deze avond maken we het ons gezellig en krijgen we een heerlijke tajine voorgeschoteld. We genieten en vinden het allemaal jammer dat dit onze laatste dag is.

De kalmte en de rust in de bergen is heerlijk, de tochten niet te zwaar, de natuur prachtig, en het dagelijkse leven in de dorpje een verrijking … om even bij stilte staan. Maar morgen terug naar de drukte in Marrakech … wat een contrast ! We hadden lang getwijfeld over de haalbaarheid van dergelijke voettocht … maar dit behoort zeker tot onze mooiste reiservaringen … 

Ma 28 juli: Imlil - Essaouira

De tocht van Armoud naar Imlil doet ons een laatste keer genieten van al dat moois in de bergen. De aankomst in Imlil is wat chaotisch, zoektocht naar een taxi, veel aankomende toeristen … het afscheid van de gids en de muildierdrijvers is wat abrupt… voor we het goed beseffen zitten we al in de taxi richting Marrakech.

Daar nemen we ook afscheid van Zhour, spreken af om elkaar te bellen bij aankomst in Casablanca. De hectische toestanden op het Djema el-Fnaa plein staan in schril contrast met de kalmte en rust van de voorbije dagen, het is wat wennen. Het ophalen van de bagage en de busrit naar Essaouira  verlopen vlot. Bij aankomst in Essaouira de gebruikelijke drukte met bagagedragers die zich aanbieden, ronselaars voor hotels, … maar we geraken er vlot. Ook in de medina een drukte van jewelste, tientallen winkeltjes, restaurantjes en op het eerste zicht toch wel een oude en vervallen stad die om restauratie vraagt. En de strakke wind en de veel lagere temperaturen (25°C) … die doen ons wat rillen

Di 29 juli: Essaouira

’s Morgens bezoeken we de vissershaven : wat een drukte ! Overal wordt vis uitgestald om te verkopen :  op de grond op een stuk papier, in een mand, op een kar … verderop wordt vis gekuist… Allerhande zeelui lopen rond : boten worden gevuld met bakken vers ijs, netten worden ontward en hersteld, boten worden nog gelost … en overal wordt fel gediscussieerd … 
Langs de kades liggen tientallen grote vissersschepen, maar ook wel honderd kleine bootjes … Er is een scheepswerf waar oude boten worden hersteld, en zelfs nog nieuwe houten boten worden gemaakt. We wandelen langs een hoger gelegen kade waar we wat rustiger alles kunnen gadeslaan : hier komen we ogen tekort !

In de stad zelf wandelen we langs de prachtige oude vestigingsmuren, kleine steegjes, mooie pleintjes … een mooi decor van witte huizen met meestal blauwe ramen en deuren. Gisteren had de stad een vervallen indruk op ons nagelaten, maar eens binnen de muren heeft deze stad wel veel charme. Heel veel leuke restaurantjes, een lekkere Italiaanse ijsbar, en teveel souvenirshops …

We komen ook langs de meer vervalen joodse wijk, de Mellah, met de groente- en vleesverkopers...

Woe 30 juli: Essaouira

Vandaag wagen ons even aan het strand … winderig maar minder koud. Het zand waait overal doorheen. 
We lopen langs de kade waar we robuuste zeelui gadeslaan en eindigen in de pleintjes en steegjes om onze maag te vullen. Dit is toch wel genieten, voor even een lui lekker vakantie….

Do 31 jul: Essaouira - Casablanca

In de voormiddag genieten we nog van het laatste ontbijt op ons terras met prachtig zicht, want vandaag is het voor goed inpakken om terug richting Casablanca te rijden. We eten nog een ijsje op ons geliefd plaatsje, genieten nog even van het zicht op zee met het water dat rond de rotsen klieft, en van de charmante steegjes.

De busrit naar Casablanca is lang, maar toch kunnen we even slapen en dan weer rondkijken naar het wisselende landschap en de drukte in de kleine dorpjes die we passeren.

De aankomst in Casablanca is alweer hectisch. We rijden met de bus een afgesloten zone binnen het busstation binnen, iedereen wil alweer onze bagage dragen : maar wij hebben een taxi nodig ! Na wat onderhandelen over de prijs komen we uiteindelijk in een minibusje terecht. Onze chauffeur – aanvankelijk heel erg overtuigd dat hij ons hotel kent – aarzelt algauw bij het bereiken van de buurt van ons hotel. Vele keren moet hij uitstappen en de weg vragen. We worden – na nogal onhoffelijk rijdgedrag ten opzichte van voetgangers – zelfs tegenhouden door de politie, met een bekeuring voor de chauffeur. Blijkt onze chauffeur geen vergunning te hebben om toeristen te vervoeren. Met nogal wat vertraging komen we uiteindelijk toch bij het hotel terecht, waar Zhour ons al een tijdje opwacht. Ook zij merkt meteen dat ons busje eigenlijk dient om bagage te vervoeren. We beleven nog een fijne avond… en nemen nu voorgoed afscheid van Zhour.

Vrij 01 aug: Casablanca - Brussel

Zonder taxiperikelen geraken we vlot in de luchthaven… we moeten nu wel afscheid nemen van dit prachtige land. Het was een heel leuke reis… met heel veel herinneringen om op te halen !